MHDD – jak wyzerować dysk (ERASE), sprawdzić bad sektory i kiedy lepiej użyć innego narzędzia

Zwykłe formatowanie nie usuwa danych – kasuje tylko informację o tym, gdzie leżą pliki, a programy do odzysku potrafią je wyciągnąć. Jeśli sprzedajesz albo oddajesz dysk, trzeba go nadpisać. MHDD robi to sektor po sektorze, a przy okazji pozwala sprawdzić stan powierzchni i S.M.A.R.T. Poniżej pokazuję, jak go przygotować, uruchomić i kiedy w 2026 roku lepiej sięgnąć po coś nowszego.

Czym jest MHDD?

MHDD to bezpłatne narzędzie diagnostyczne autorstwa Dmitrija Postrigana, rozwijane od 2000 roku i udostępniane m.in. przez serwis HDDGURU. Ostatnią wersją jest 4.6. Program działa pod DOS-em, z pominięciem Windows, i rozmawia z dyskiem bezpośrednio przez kontroler. Dzięki temu potrafi:

• wyzerować dysk (ERASE) – nadpisać cały nośnik zerami,
• przeskanować powierzchnię (SCAN) i pokazać czas dostępu do każdego bloku,
• wymusić remapowanie uszkodzonych sektorów (Remap) i nadpisać sektory z opóźnieniami (Erase Delays),
• odczytać atrybuty S.M.A.R.T., zarządzać HPA i hasłami ATA.

Sam autor w dokumentacji nazywa MHDD „bardzo niebezpiecznym programem” – jedno złe polecenie na złym dysku i dane znikają bezpowrotnie. Dlatego przed startem zawsze odłącz dyski, których nie chcesz ruszać.

Kiedy MHDD ma sens, a kiedy nie

Nośnik / sytuacja	MHDD	Lepsza alternatywa
HDD SATA lub IDE w starszym PC z trybem IDE/Legacy	tak	–
HDD z obudowy zewnętrznej (USB)	nie, chyba że wyjmiesz go i podłączysz do SATA	Victoria, HDD Low Level Format Tool
Dysk SSD SATA	nie zalecane	Secure Erase w programie producenta lub BIOS
Dysk NVMe M.2	nie	Sanitize/Format w programie producenta, nvme format w Linuksie
Płyta tylko z UEFI, bez CSM i trybu IDE	zwykle nie wystartuje	narzędzia działające w Windows lub Linuksie

Dlaczego zerowanie, a nie formatowanie?

Szybkie formatowanie tworzy nowy system plików, ale stare dane fizycznie zostają na talerzach. Zerowanie nadpisuje każdy sektor, więc nie ma czego odzyskiwać.

Często pada pytanie o wielokrotne nadpisywanie według starego standardu DoD 5220.22-M (zera, jedynki, wartości losowe). Dla nowoczesnych dysków HDD nie jest to konieczne – wytyczne NIST SP 800-88 („Guidelines for Media Sanitization”) uznają jednokrotne nadpisanie stałym wzorcem, np. zerami, za wystarczające czyszczenie typowego dysku twardego. Dla informacji najwyższej wagi NIST zaleca fizyczne zniszczenie nośnika.

Przygotowanie: pendrive, BIOS i bezpieczeństwo

1. Kopia zapasowa i odłączenie innych dysków

Zgraj wszystko, czego potrzebujesz. Następnie odłącz od płyty wszystkie dyski poza zerowanym – to najprostsze zabezpieczenie przed pomyłką.

2. Bootowalny pendrive z MHDD

Pobierz obraz MHDD 4.6 (ISO lub obraz dyskietki) z HDDGURU i wgraj go na pendrive narzędziem do bootowalnych nośników, np. YUMI. Pendrive służy tylko do uruchomienia programu – testowanego dysku nie podłączaj przez USB.

3. Ustawienia BIOS/UEFI

• Tryb kontrolera SATA: przełącz z AHCI na IDE (bywa nazwany Legacy lub Compatible). Część kontrolerów AHCI działa z MHDD, ale tryb IDE rozwiązuje większość problemów z wykrywaniem.
• CSM / Legacy Boot: włącz, bo MHDD to program DOS i nie uruchomi się w czystym UEFI.
• Dyski IDE: zworka na Master, bez urządzeń Slave na tym samym kablu.

Po zakończeniu pracy przywróć AHCI – inaczej Windows może się nie uruchomić.

Zerowanie dysku w MHDD krok po kroku

1. Uruchom komputer z pendrive’a (menu startowe to zwykle F8, F11 lub F12).
2. Po starcie MHDD wybierz dysk z listy. Menu wyboru przywołasz w każdej chwili klawiszami SHIFT + F3. Kanał primary jest domyślnie wyłączony – jeśli dysku nie ma na liście, uruchom program z parametrem /ENABLEPRIMARY.
3. Sprawdź model i pojemność wybranego dysku. To ostatni moment na pomyłkę.
4. Wpisz polecenie ERASE, zatwierdź Enterem i potwierdź operację.
5. Poczekaj do końca. Czas zależy od prędkości zapisu: przy ok. 100 MB/s wyzerowanie 1 TB zajmuje około 3 godzin, a stare dyski IDE czy laptopowe 2,5″ bywają kilkakrotnie wolniejsze – na wiekowym dysku 160–250 GB proces potrafi trwać kilka godzin.

Po zakończeniu dysk jest pusty, bez partycji. W Windows zainicjujesz go w Zarządzaniu dyskami.

Skanowanie powierzchni i remapowanie bad sektorów

Klawisz F4 otwiera skan powierzchni. MHDD odczytuje dysk blokami (dla IDE/SATA blok to 255 sektorów) i koloruje je według czasu dostępu – od szybkich bloków poniżej kilku milisekund, przez coraz wolniejsze, po bloki powyżej 500 ms i błędy odczytu (np. UNC).

• Domyślnie skan jest tylko do odczytu, więc jest bezpieczny dla danych.
• Opcje Remap i Erase Delays zapisują na dysku, czyli niszczą dane – włączaj je tylko na dysku bez ważnych plików.
• Zalecana przez autora kolejność przy problematycznym dysku: kopia danych → ERASE → SCAN z Remap, jeśli błędy nie zniknęły.

Zerowanie pomaga przy uszkodzeniach logicznych – sektorach z błędną sumą kontrolną, które po ponownym zapisie działają normalnie. Nie naprawi uszkodzeń fizycznych (zarysowana powierzchnia, uszkodzone głowice). Wtedy dysk przemapuje sektor na zapasowy, a jeśli takich sektorów przybywa – nadaje się do wymiany.

Weryfikacja: S.M.A.R.T. przed i po

Polecenie SMART ATT (lub klawisz F8) pokazuje atrybuty S.M.A.R.T. Zwróć uwagę na dwa:

• Reallocated Sectors Count – liczba przemapowanych sektorów. Powinna wynosić zero; według dokumentacji MHDD wartość powyżej 50 świadczy o problemie z dyskiem.
• UDMA CRC Error Count – też powinno być zero. Rosnąca wartość wskazuje zwykle na kabel, nie na sam dysk.

Porównaj odczyt przed zerowaniem i po nim. Jeśli liczba realokacji rośnie przy każdym teście, nie kładź na tym dysku ważnych danych – a już na pewno nie wkładaj go do macierzy (o wyborze nowych nośników piszę w poradniku jaki dysk HDD do NAS wybrać). W Windows te same parametry podejrzysz w darmowym CrystalDiskInfo.

Alternatywy dla MHDD

Narzędzie	Środowisko	Do czego
Victoria	Windows	diagnostyka i remap jak w MHDD, działa w trybie AHCI
HDD Low Level Format Tool	Windows	proste zerowanie, producent podaje do 180 GB/h; obsługuje też dyski przez USB
HD Tune Pro	Windows	testy wydajności, skan powierzchni i kasowanie dysku
Hardwipe	Windows	bezpieczne usuwanie plików i całych nośników z poziomu Eksploratora
Program producenta SSD (Samsung Magician, WD Dashboard itp.)	Windows	Secure Erase / Sanitize dla SSD
hdparm / nvme-cli	Linux	ATA Secure Erase i formatowanie NVMe z poziomu terminala

Jeśli dysk po prostu przestał być widoczny i chcesz ratować dane, a nie je kasować, MHDD nie jest pierwszym krokiem – zacznij od poradnika o odzyskiwaniu danych z dysku zewnętrznego. A gdy chcesz przenieść zawartość nośnika 1:1 na inny, przyda się metoda opisana przy klonowaniu karty SD – dd działa tak samo z dyskami.

Najczęściej zadawane pytania

Czy MHDD działa z dyskami SSD?

Technicznie MHDD może wyzerować dysk SSD SATA w trybie IDE, ale nie jest to dobry pomysł. Nadpisanie SSD nie gwarantuje usunięcia danych z zapasowych komórek pamięci i niepotrzebnie zużywa nośnik. Do SSD używaj funkcji Secure Erase lub Sanitize w programie producenta albo w BIOS/UEFI.

Czy MHDD działa z dyskiem na USB?

Nie. MHDD komunikuje się z dyskiem bezpośrednio przez kontroler IDE/SATA, więc nie obsługuje dysków podłączonych przez przejściówki USB. Pendrive może służyć wyłącznie do uruchomienia programu. Dysk zewnętrzny trzeba wyjąć z obudowy i podłączyć do portu SATA.

MHDD nie widzi dysku SATA – co zrobić?

Przełącz w BIOS tryb kontrolera SATA z AHCI na IDE (Legacy/Compatible), włącz CSM lub tryb Legacy, sprawdź w menu SHIFT+F3, czy dysk jest na liście, a jeśli siedzi na kanale primary, uruchom MHDD z parametrem /ENABLEPRIMARY. Na nowych płytach bez trybu IDE MHDD może w ogóle nie zadziałać – wtedy użyj Victorii lub HDD Low Level Format Tool.

Ile trwa zerowanie dysku w MHDD?

Zależy od pojemności i prędkości zapisu. Dysk zapisujący ok. 100 MB/s potrzebuje na 1 TB mniej więcej 3 godzin, a stare dyski IDE i laptopowe mogą być kilkakrotnie wolniejsze. Starsze, wolniejsze nośniki o pojemności 160–250 GB potrafią się zerować kilka godzin.

Czy po wyzerowaniu dysku da się odzyskać dane?

Po pełnym nadpisaniu wszystkich sektorów zerami odzyskanie danych z nowoczesnego dysku HDD programami do odzysku nie jest możliwe. Wytyczne NIST SP 800-88 uznają jednokrotne nadpisanie za wystarczające dla typowych dysków twardych. Dla danych najwyższej wagi zaleca się fizyczne zniszczenie nośnika.